بروشور مجموعه آثار پژوهشی تاریخ و ادبیّات تورکمن

د. خ. اونق: این مجموعه در پی 3 بروشوری که هر کدام مجزا از همدیگر به زبان های؛ فارسی A، انگلیسی B، روسی C، و شکل کامل آن «D«،  در فرمت های «وُرد-پروگرام» موجود در آرشیو و «پی دی اف» در رسانه مجازی «نت ورکینگ /اینترنت/» ارائه می گردد:

هیچ ابزاری جز یک کاغذ کاهی،
قلم و جوهر سیاه بیش نبود.
همه ی ابزار قلندر همین بود.
جوهر بنواخت، قلم بنوشت، قلندر سرود،
در پگاه شب دراز تا به هنوووز بیدار است. …

مشخصات مجموعه آثار دکتر خانگلدی اونق در این بروشور ارائه می گردد

– و اما، –
هر ابزاری که رسید،
دست قلندر بوسید،
کوشید، جوشید، خروشید،
پخته گشت همی،
جامی به تمنای حقیقت،
باده به تصدق نوشید. …

دیوان جهانشاه حقیقی، مندرج در سایت بزرگ سانّی بروک "ورلد کات"

Resources: World Cat (Sunnybrook Health Science Center Library Service)

درگذشت بنیانگذار مطبوعات نوین و اوّلین ناشر ادبیات کلاسیک ترکمنصحرا تسلیّت باد

درگذشت شادروان حاجی مراد دوردی قاضی،
به همه اقوام و خویشان

تورنتو - د. خ. اونق:

... هرگز فراموش نمی کنم اوّلین روزهای ایّام انتشار اوّلین چاپ دیوان مختومقلی در تورکمنصحرا در سال 1347/ش.، آن روز از گنبدکاووس حاجی مراددوردی دائی (از اقوام گروه دائی) همراه با چند جلد از آن به منزل پدربزرگم (بابام-لار) به خوجه نفس آمد. در آن ایّام من حدود 12 ساله بودم و به دبستان می رفتم. حاجی مراد دوردی قاضی به دائی ام گفت: «- به حانجان یگن هم تورکمنچه خواندن را یاد بده!» …

تسلیّت درگذشت شادروان حاجی مراد دوردی قاضی، به همه اقوام و خویشان من در آن ایّام به کلاس سوّم دبستان می رفتم و معلم کلاس ما «یعقوب کر» برخلاف معلمین کم سواد سابق، باسواد و خوش ذوق بودند. در یکی از ساعات ورزش که هوا بارانی بود، در کلاس نشستیم و معلم از هر کدام از دانش آموزان یک آواز درخواست نمود. وقتی که نوبت به من رسید، آواز «گلزاردان آیرئلدیم» و «بویلارئنگا» را که از همان کتاب مراددوردی قاضی بکمک دائی ام یاد گرفته بودم، خواندم. … و مورد تشویق معلم قرار گرفتم. …

یک قرن عزّت نفس

آنامخمد(نیکلای) یمودسکی پسر "یاغشی مأمد

خانواده ای که با فراز و نشیب های خود از عمق کوران حوادث تاریخ، همچون فریادی از گذشته رو به ترقیّات احیاء می شود!
سرنوشت خانواده قیات خان یومودسکی تا پایان قرن بیستم (تاریخ معاصر)

تورنتو - خوجه نفس نیوز - د. خ. اونق: ...  از دو فرزند قیاتخان که یکی یاغشی مأمد و دیگری قادیرمأمد می باشد، قادیر مأمد را آزاد می کنند ولی یاغشی مأمد همراه با پدرش قیاتخان با توطئه محمدشاه قاجار که جهت دستگیری و به زندان افکندن آن ها به روس ها رشوه داده شده بود، مدت ها در زندان باقی می مانند و در همانجا نیز از دنیا می روند. بعد از به زندان افکنده شده آن ها 3 نوه قیاتخان دو کودک یاغشی مأمد و یک کودک قادیرمأمد از جانب روس ها به اسارت گرفته می شوند.

سه کودک ضامن (گرو) گرفته شده قیاتخان که در بین آن ها تنها یکی زنده می ماند و آن هم همین سرهنگ نیکلای آنامخمد یمودسکی یاغشی مأمد اوغلی است. وی در دستگاه عریض و طویل امپراتوری روسیّه تزاری تربیّت می شود و تا درجه سرهنگی ارتقاء رتبه می یابد. وی آشنا به تمام رمز و رموزهای دستگاه کشورداری امپراتوری روسیّه بود.
نام: نیکلای یمودسکی، نیکلای خان یمودسکی، و یا (نیکلای آنامخمد یمودسکی)،

- وطن: چلکن – (قرون XIX-XX )،

- بستر خانوادگی: از یک خانواده اشرافی ترکمن.

- پدر بزرگ: قیات خان، رهبر تورکمن های یوموت، ... یکی از طوایف اصلی ترکمن است.

.... وی در انقلاب اکتبر سال 1917 روسیّه همبستگی و حمایت خود را از دولت جدید شوروی اعلام می دارد. در سال 1918 او به عنوان رئیس دادگاه نظامی انقلاب در کراسنوودسک /شاقدم/ حضور می یابد. پس از کودتای گارد سفید در استان ماوراء خزر، او در روستاهای یموت مخفی و مبارزه قاطع خود را علیه گارد سفید امپراتوری تزاری آغاز نمود. از این رو، اوّلین فعالیّت وی علیه تزاریسم، تمام جوانان یموت را از خدمت زیر پرچم دولت و گارد سفید ماوراء خزر برحذر می داشت.

روایت اوّل: نیکلای یمودسکی در تابستان سال 1919 - به خاطر ترس از دستگیری با خانواده اش به سرزمین پدربزرگ خود تورکمنصحرا (ایران) مهاجرت نمود، جایی که از جانب "گارد سفید" دستگیری وی صادر گردید. او به دام گارد سفید افتاد و آن ها ویرا به استان "راستوف - کیسلاوُدسک - تاگانروک /Кисловодск-Ростов-Таганрог/" انتقال دادند. نیکلای در یک فرصت مناسب بوجود آمده در فضای زندان به صورت نامعلومی از آنجا فرار می کند و به کراسنوودسک باز می گردد.

مجموعه ای از آثار و رسالات حاوی 5 جلد کتاب از 2 دوره آموزشی "نامزدی علوم" و" دکترا" (راهنمای روسی بروشور)

Dr. Ownuk H. (ОВНУК, Х.) - Сборник моей диссертационной научьная работа по два этапом (По Русский), Образовательная кандидатский – докторскйих и академические исследования
Collection of my dissertation volumes from 2 step of education; nomination of sciences, doctoral and academical researchs

Iki tapgyrdan ybarat dissertasion we Akademiki öwreniş işleriň (rusça) maglumatlary

****

ОВНУК, Х. (Dr. Ownuk H.) - Просмотр информации. моих книг /Спецификации книг/

1-я КОЛЛЕКЦИЯ - (مجموعاً 19 جلد کتاب)

Первая часть (Латинская-Türkmençe) 1. Папка A: Степени, связанные с научными степенями в области науки и докторантуры в Туркменской академии наук ....

View C: C_View_Info_ПоРусский_03 (Russian)

******

Clear LINK: https://drive.google.com/file/d/1CKVArevCCyuT-0ShXiQZCMQDRTZmp4Ye/preview

Sharing LINK: https://drive.google.com/file/d/1CKVArevCCyuT-0ShXiQZCMQDRTZmp4Ye/view?usp=sharing

=======================================================================

Collection 1

درآمدی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی سمت چپ
کتاب موسیقی دوتار

تورنتو - دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)

"ساز "دوتار" قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی "تکتانگری" محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد استفاده قرار می گرفته است!" (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)

مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.

در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:

موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.

جلد بیرونی سمت راست

علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.

این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به "دوتار خراسان" با دو گونه شمال و جنوب، "دوتار ترکمن" و "دوتار مازندران" حتّی به "دوتار بغداد" نیز تقسیم شده است.

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

Taryh

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

 ***

"قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند. رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئيس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود."
 

تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:

Tagsyr Osman Ahun

*****

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

ارائه "دیوان جهانشاه حقیقی" در گنجه فروشگاه کتاب و محصولات فرهنگی "آثار بوک" تهران

"دیوان جهانشاه حقیقی" در گنجه فروشگاه کتاب و محصولات فرهنگی "آثار بوک" در ایران

دریافت تصویر و مشخصا کتاب

مرکز اسناد تحصیلات عالی آکادمیکی موجود در کتابخانه دولتی روسیّه مربوط به نویسنده این وب

* Из документах Российская Государственная Библиотека - Карточка, Документ и Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история по Туркменский языка, 
* The documents that in Library of Russian State from Ownuk, Hangeldi - Card, Document and Description of scientific specialty 07.00.02 local National history, In Turkmen language

* حفاظت از اسناد و مدارک تحصیلات عالی در کتابخانه دولتی روسیه مربوط به اونق، خانگلدی- شامل کارت درخواست، سند موجود و شرح تخصص علمی 07.00.02، با عنوان "تاریخ ملی محلی، به زبان ترکمنی

قطعه اوّل: Picture 1

Из документах Российская Государственная Библиотека

قطعه دوّم: Picture 2

Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история

دانستن هفت پشت از نیاکان خود بر هر ترکمنی لازم بوده است (یدی آرقا)

رسم توضيحي 1. نمودار مرسوم تبارشناسی

... در مخاصمات غصب زمین های حاصلخیر اهالی از جانب حکومت رضاشاهی، قتل های طراحی شده ای را در بین این اهالی بوجود می آوردند که در نتیجه آن؛ "یکی از آمرین حکومت توسط آمر دیگر ی کشته می شد و آن قتل را به گردن یکی دیگر از اهالی که بی گناه و مورد غضب حکومت است، انداخته می شد!"

*******

تورنتو - د. خ. اونق: یکی از عواملی که امروزه تورکمن ها را از پراکندگی بیش از حد محفوظ داشته، واجب بودن "دانستن هفت پشت از نیاکان خود" که بر هر ترکمنی ضرور بوده است. بقول پژوهشگران برجسته دنیا چون بارتولد، برتلس و وامبری که در مورد تاریخ تورکمن تحقیقات گسترده ای داشتند، تورکمن ها را به لحاظ داشتن مکتوب های اتنوگرافیک و دموگرافی پربار، اصیل ترین طوایف می دانستند. چنانکه امروزه ما در تاریخ به تمامی عناوین، اونغون ها، طاغماها (طاموغاها) و عناوین نسب ها، ... پی می بریم که آنها از جانب کاتبینِ تحقیق و تفحص، مکتوب مانده است.

تبارنامه یا شجره نامه /شناسنامه به مفهوم عام/: به طور خلاصه مطالعه خاستگاه خانواده و تاریخ آن است به عبارت دیگر گردآوری فهرست هایی از نسب نامه نیاکان که آنها را در نموداری با عنوان "شجره نامه" و یا سایر اشکال نوشته می شود، مرتب می کنند. کلمه "شجره نامه یا نسب نامه: /genealogy/" از دو واژه یونانی به معنای "نژاد" و یا "خانواده" و از سوی دیگر نظریه یا علم "تبارشناسی /ancestry"/ است. بنابراین مشتق شده است از ردیابی و شناسایی اصل و نسب و علم مطالعه سوابق خانوادگی. در این حالت آن برای نشان دادن خطوطی از تبار نیاکان را در بر می گیرد که بصورت یک درخت با ریشه، تنه و شاخ و برگ های آن، به شکل "نمودار /Charts and graphs/" در می آید. نمودار "شجره نامه" برای اکثر مردم در کتاب های آموزشی تاریخ، شامل اشکال، فلش، خطوط موازی، یک خط پلیسه دار که دلالت بر گذار از نسلی به نسل دیگر است، نشان داده می شود.