۱۳۹۷ خرداد ۲۲, سه‌شنبه

آماده سازی چاپ دوّم نسخه «ورژن» کامل پژوهش های «دیوان جهانشاه حقیقی» به علاوه نسخه مینورسکی

ورژن نهائی دیوان جهانشاه
حقیقی حاوی 457 صص.
دکتر خانگلدی اونق – در طی آماده سازی چاپ دوّم این نسخه از پژوهش های تاریخی در حول و حوش «دیوان کامل جهانشاه حقیقی» شکل کامل سه جلد داده شده در طرح بروشور جلد اوّل، جلد دوّم، جلد سوّم، است که جهت تسهیل ویراستاری آن را از همدیگر مجزا نموده بودیم. با ادغام این سه جلد، این مجموعه شامل 5 فصل از موضوعات تفصیل و تفسیر شده در این اثر است. آن شامل 457 صص. تا انتشار عمومی آن احتمالا به 500 صص. خواهند رساند، طی این انتشار مجازی به دقّت علاقمندان ارائه می گردد.
قصل اوّل؛ شرح و احوال، فصل دوّم؛ مقالاتی حول و حوش بستر سیاسی اجتماعی دوره تاریخی جهانشاه حقیقی منتشر شده در نشریّات مختلف، فصل سوّم؛ ، تدقیق، بررسی و توضیحات متون اثر پروف. مینورسکی استاد دانشگاه سوربن پاریس و کمبریج لندن، فصل چهارم دیوان شعـر «غزل لار، قصیده لار، رباعی لار» (نسخه ماتناداران)، فصل پنجم؛ مطالب توٚرکمنی لاتین و انگلیسی: The Latin Turkmen and English articles;، .. این اثر در زمینه: (دیدگاهائی نو در مورد دیوان شعر و تاریخ اواخر «دوره تورکمانی» رابطه حیات و دوره جهانشاه با داستان عشقی «صاید-همرا» به ضمیمه ترجمه، تطبیق، تدقیق و بررسی متون تحقیقاتی ولادمیر مینورسکی)، در پی دی اف پروگرام در برنامه زیر با لینک و مشخصات آن درج می گردد:
******

۱۳۹۷ خرداد ۲۱, دوشنبه

بروشور مجموعه آثار پژوهشی تاریخ و ادبیّات تورکمن

د. خ. اونق: این مجموعه در پی 3 بروشوری که هر کدام مجزا از همدیگر به زبان های؛ فارسی A، انگلیسی B، روسی C، و شکل کامل آن «D«،  در فرمت های «وُرد-پروگرام» موجود در آرشیو و «پی دی اف» در رسانه مجازی «نت ورکینگ /اینترنت/» ارائه می گردد:
هیچ ابزاری جز یک کاغذ کاهی،
قلم و جوهر سیاه بیش نبود.
همه ی ابزار قلندر همین بود.
جوهر بنواخت، قلم بنوشت، قلندر سرود،
در پگاه شب دراز تا به هنوووز بیدار است. …


مشخصات مجموعه آثار دکتر خانگلدی اونق در این بروشور ارائه می گردد
– و اما، –
هر ابزاری که رسید،
دست قلندر بوسید،
کوشید، جوشید، خروشید،
پخته گشت همی،
جامی به تمنای حقیقت،
باده به تصدق نوشید. …

۱۳۹۶ آذر ۱۹, یکشنبه

درگذشت بنیانگذار مطبوعات نوین و اوّلین ناشر ادبیات کلاسیک ترکمنصحرا تسلیّت باد

درگذشت شادروان حاجی مراد دوردی قاضی،
به همه اقوام و خویشان
تورنتو - د. خ. اونق:
... هرگز فراموش نمی کنم اوّلین روزهای ایّام انتشار اوّلین چاپ دیوان مختومقلی در تورکمنصحرا در سال 1347/ش.، آن روز از گنبدکاووس حاجی مراددوردی دائی (از اقوام گروه دائی) همراه با چند جلد از آن به منزل پدربزرگم (بابام-لار) به خوجه نفس آمد. در آن ایّام من حدود 12 ساله بودم و به دبستان می رفتم. حاجی مراد دوردی قاضی به دائی ام گفت: «- به حانجان یگن هم تورکمنچه خواندن را یاد بده!» …
تسلیّت درگذشت شادروان حاجی مراد دوردی قاضی، به همه اقوام و خویشان من در آن ایّام به کلاس سوّم دبستان می رفتم و معلم کلاس ما «یعقوب کر» برخلاف معلمین کم سواد سابق، باسواد و خوش ذوق بودند. در یکی از ساعات ورزش که هوا بارانی بود، در کلاس نشستیم و معلم از هر کدام از دانش آموزان یک آواز درخواست نمود. وقتی که نوبت به من رسید، آواز «گلزاردان آیرئلدیم» و «بویلارئنگا» را که از همان کتاب مراددوردی قاضی بکمک دائی ام یاد گرفته بودم، خواندم. … و مورد تشویق معلم قرار گرفتم. …

۱۳۹۶ آذر ۱۴, سه‌شنبه

یک قرن عزّت نفس

آنامخمد(نیکلای) یمودسکی پسر "یاغشی مأمد

خانواده ای که با فراز و نشیب های خود از عمق کوران حوادث تاریخ، همچون فریادی از گذشته رو به ترقیّات احیاء می شود!
سرنوشت خانواده قیات خان یومودسکی تا پایان قرن بیستم (تاریخ معاصر)
تورنتو - خوجه نفس نیوز - د. خ. اونق: ...  از دو فرزند قیاتخان که یکی یاغشی مأمد و دیگری قادیرمأمد می باشد، قادیر مأمد را آزاد می کنند ولی یاغشی مأمد همراه با پدرش قیاتخان با توطئه محمدشاه قاجار که جهت دستگیری و به زندان افکندن آن ها به روس ها رشوه داده شده بود، مدت ها در زندان باقی می مانند و در همانجا نیز از دنیا می روند. بعد از به زندان افکنده شده آن ها 3 نوه قیاتخان دو کودک یاغشی مأمد و یک کودک قادیرمأمد از جانب روس ها به اسارت گرفته می شوند.
سه کودک ضامن (گرو) گرفته شده قیاتخان که در بین آن ها تنها یکی زنده می ماند و آن هم همین سرهنگ نیکلای آنامخمد یمودسکی یاغشی مأمد اوغلی است. وی در دستگاه عریض و طویل امپراتوری روسیّه تزاری تربیّت می شود و تا درجه سرهنگی ارتقاء رتبه می یابد. وی آشنا به تمام رمز و رموزهای دستگاه کشورداری امپراتوری روسیّه بود.
نام: نیکلای یمودسکی، نیکلای خان یمودسکی، و یا (نیکلای آنامخمد یمودسکی)،
- وطن: چلکن – (قرون XIX-XX
- بستر خانوادگی: از یک خانواده اشرافی ترکمن.
- پدر بزرگ: قیات خان، رهبر تورکمن های یوموت، ... یکی از طوایف اصلی ترکمن است.
.... وی در انقلاب اکتبر سال 1917 روسیّه همبستگی و حمایت خود را از دولت جدید شوروی اعلام می دارد. در سال 1918 او به عنوان رئیس دادگاه نظامی انقلاب در کراسنوودسک /شاقدم/ حضور می یابد. پس از کودتای گارد سفید در استان ماوراء خزر، او در روستاهای یموت مخفی و مبارزه قاطع خود را علیه گارد سفید امپراتوری تزاری آغاز نمود. از این رو، اوّلین فعالیّت وی علیه تزاریسم، تمام جوانان یموت را از خدمت زیر پرچم دولت و گارد سفید ماوراء خزر برحذر می داشت.
روایت اوّل: نیکلای یمودسکی در تابستان سال 1919 - به خاطر ترس از دستگیری با خانواده اش به سرزمین پدربزرگ خود تورکمنصحرا (ایران) مهاجرت نمود، جایی که از جانب "گارد سفید" دستگیری وی صادر گردید. او به دام گارد سفید افتاد و آن ها ویرا به استان "راستوف - کیسلاوُدسک - تاگانروک /Кисловодск-Ростов-Таганрог/" انتقال دادند. نیکلای در یک فرصت مناسب بوجود آمده در فضای زندان به صورت نامعلومی از آنجا فرار می کند و به کراسنوودسک باز می گردد.

۱۳۹۶ آذر ۹, پنجشنبه

مجموعه ای از آثار و رسالات حاوی 5 جلد کتاب از 2 دوره آموزشی "نامزدی علوم" و" دکترا" (راهنمای روسی بروشور)

Dr. Ownuk H. (ОВНУК, Х.) - Сборник моей диссертационной научьная работа по два этапом (По Русский), Образовательная кандидатский – докторскйих и академические исследования
Collection of my dissertation volumes from 2 step of education; nomination of sciences, doctoral and academical researchs

Iki tapgyrdan ybarat dissertasion we Akademiki öwreniş işleriň (rusça) maglumatlary
****
ОВНУК, Х. (Dr. Ownuk H.) - Просмотр информации. моих книг /Спецификации книг/
1-я КОЛЛЕКЦИЯ - (مجموعاً 19 جلد کتاب)
Первая часть (Латинская-Türkmençe) 1. Папка A: Степени, связанные с научными степенями в области науки и докторантуры в Туркменской академии наук ....


View C: C_View_Info_ПоРусский_03 (Russian)
******


Clear LINK: https://drive.google.com/file/d/1CKVArevCCyuT-0ShXiQZCMQDRTZmp4Ye/preview

Sharing LINK: https://drive.google.com/file/d/1CKVArevCCyuT-0ShXiQZCMQDRTZmp4Ye/view?usp=sharing

=======================================================================

Collection 1

۱۳۹۶ تیر ۲۵, یکشنبه

درآمدی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی سمت چپ
کتاب موسیقی دوتار

تورنتو - دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)
"ساز "دوتار" قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی "تکتانگری" محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد استفاده قرار می گرفته است!" (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)
مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.
در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:
موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.
جلد بیرونی سمت راست کتاب
جلد بیرونی سمت راست
علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.
این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به "دوتار خراسان" با دو گونه شمال و جنوب، "دوتار ترکمن" و "دوتار مازندران" حتّی به "دوتار بغداد" نیز تقسیم شده است.

۱۳۹۶ خرداد ۱۸, پنجشنبه

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

Taryh
جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:
 ***
"قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند. رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئيس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود."
 
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:
Tagsyr Osman Ahun

*****
با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

۱۳۹۶ اردیبهشت ۲۲, جمعه

مرکز اسناد تحصیلات عالی آکادمیکی موجود در کتابخانه دولتی روسیّه مربوط به نویسنده این وب

* Из документах Российская Государственная Библиотека - Карточка, Документ и Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история по Туркменский языка, 
* The documents that in Library of Russian State from Ownuk, Hangeldi - Card, Document and Description of scientific specialty 07.00.02 local National history, In Turkmen language
* حفاظت از اسناد و مدارک تحصیلات عالی در کتابخانه دولتی روسیه مربوط به اونق، خانگلدی- شامل کارت درخواست، سند موجود و شرح تخصص علمی 07.00.02، با عنوان "تاریخ ملی محلی، به زبان ترکمنی
قطعه اوّل: Picture 1
Из документах Российская Государственная Библиотека
قطعه دوّم: Picture 2

Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история

۱۳۹۶ فروردین ۵, شنبه

دانستن هفت پشت از نیاکان خود بر هر ترکمنی لازم بوده است (یدی آرقا)

رسم توضيحي 1. نمودار مرسوم تبارشناسی
... در مخاصمات غصب زمین های حاصلخیر اهالی از جانب حکومت رضاشاهی، قتل های طراحی شده ای را در بین این اهالی بوجود می آوردند که در نتیجه آن؛ "یکی از آمرین حکومت توسط آمر دیگر ی کشته می شد و آن قتل را به گردن یکی دیگر از اهالی که بی گناه و مورد غضب حکومت است، انداخته می شد!"
*******
تورنتو - د. خ. اونق: یکی از عواملی که امروزه تورکمن ها را از پراکندگی بیش از حد محفوظ داشته، واجب بودن "دانستن هفت پشت از نیاکان خود" که بر هر ترکمنی ضرور بوده است. بقول پژوهشگران برجسته دنیا چون بارتولد، برتلس و وامبری که در مورد تاریخ تورکمن تحقیقات گسترده ای داشتند، تورکمن ها را به لحاظ داشتن مکتوب های اتنوگرافیک و دموگرافی پربار، اصیل ترین طوایف می دانستند. چنانکه امروزه ما در تاریخ به تمامی عناوین، اونغون ها، طاغماها (طاموغاها) و عناوین نسب ها، ... پی می بریم که آنها از جانب کاتبینِ تحقیق و تفحص، مکتوب مانده است.
تبارنامه یا شجره نامه /شناسنامه به مفهوم عام/: به طور خلاصه مطالعه خاستگاه خانواده و تاریخ آن است به عبارت دیگر گردآوری فهرست هایی از نسب نامه نیاکان که آنها را در نموداری با عنوان "شجره نامه" و یا سایر اشکال نوشته می شود، مرتب می کنند. کلمه "شجره نامه یا نسب نامه: /genealogy/" از دو واژه یونانی به معنای "نژاد" و یا "خانواده" و از سوی دیگر نظریه یا علم "تبارشناسی /ancestry"/ است. بنابراین مشتق شده است از ردیابی و شناسایی اصل و نسب و علم مطالعه سوابق خانوادگی. در این حالت آن برای نشان دادن خطوطی از تبار نیاکان را در بر می گیرد که بصورت یک درخت با ریشه، تنه و شاخ و برگ های آن، به شکل "نمودار /Charts and graphs/" در می آید. نمودار "شجره نامه" برای اکثر مردم در کتاب های آموزشی تاریخ، شامل اشکال، فلش، خطوط موازی، یک خط پلیسه دار که دلالت بر گذار از نسلی به نسل دیگر است، نشان داده می شود.

۱۳۹۵ بهمن ۱۱, دوشنبه

با ماطراقچی نصوحی قاراگؤز بیشتر آشنا شویم

مطراقچی نصوحی قاراگؤز بوسنوی
تورنتو - د. خ. اونق: نام واقعی وی "نصوح ابن قاراگؤز ابن عبدالله بوسنوی" از توٚرکمنان بوسنی میباشد. وی از خدمتگزاران سلطان سلیمان در سال ۹۴۱ ه. ق. بود. در منابع تاریخ از او به عنوان " مطراقچی نصوح" یاد می شود. وی در سال ۱۴۸۰ در شهر سارایوو متولد و در سال ۱۵۶۴ دارفانی را وداع گفته است. ..."
تاریخ مرگ استاد نصوحی بحث برانگیز است. برخی آن را سال 1533 و بعضی از آنها سال 1564 درست می دانند. اما این ایده ها رسما پذیرفته شده نیست. در مورد زندگی شخصی مطراقچی نصوحی در منابع تاریخی کمتر نگاشته شده است. از آنجایی که او از یک پدر مادر مسیحی به دنیا آمده، امّا خود به اسلام گرویده بود، بر اساس ایده انتخاب نام سنتی در اسلام از جانب نظامیان عثمانی وادار می شود، نام "قاراگؤز بن عبدالله بن بوسنوی نصوحی" را بر خود برگزیند.
خلاصه حیات وی:
این تصویر از گؤک مسجید توسط شخص یاد
شده که هنرمند مینیاتوریست و کارشناس ارشد
در تاریخ و ریاضیدان بوده، کار شده است.
ماطراقچی نصوحی در دوران سلطنت سلطان بایزید دوم در یکی از مدارسی که به نام "اندرون" معروف بوده است، تحصیلات خود را به اتمام می رساند. بعد از فارغ التحصیلی وی استاد ریاضیّات می شود. از جانب شاعران شناخته شده دوران خود در دروس علمی و فلسفی به وی عنوان "نصوحی سایدان /Nasuhi Saidən/" را تقدیم نموده بودند. یکی از ویژگی های اصلی آن دوران وجود او به عنوان یک استاد ماهر خوشنویسی بود. وی صاحب سبک شناخته شده ای از سبک های نوشتاری "دیوان نصوحی /Divan-i Nasuhi/" است که در آن برخی از نوآوری های ادبی از دستاوردهای زیبای آن محسوب می شود. نصوحی بن قاراگؤز در یکی از ورزش ها به نام "بازی ماطراق" با شمشیر چوبی بسیار ماهر بوده است. بهمین جهت وی را "مطراقچی نصوحی" نامیدند.
قاراگؤز بن نصوح شیوه های حرفه ای در استفاده از انواع سلاح داشت، وی در حاشیه این حرفه در خصوص استفاده از سلاح، کتابی به نام "تحفیة القضات" نیز دارد. ماطراقچی نصوح نقش بزرگی در رشد هنر مینیاتوری داشته و از وی طرح های زیادی در این زمینه باقیمانده است. استاد دانش گسترده ای در زمینه هندسه و ریاضیات دارد که در آن طول جدول و نمودارها با تعدادی از ابعاد ریاضی بیان شده است.

۱۳۹۵ مرداد ۱۰, یکشنبه

تاریخ فرهنگ ترکمن های ایران (قرون 19-20)- 2 – جلد II – دسرتاسیا – 1995 طی شد.

ИСТОРИЯ КУЛЬТУРЫ ТУРКМЕН ИРАНА (ХIХ-ХХ вв.) II Tom-защита диссертации 1995
ایران تورکمنلرینینگ مدنیّتینینگ تاریخی (قرون XIX-XX)  - 2 - جلد II - دسرتاسیا - 1995 دا قورالدی..
THE CULTURAL HISTORY of TURKMENS of IRAN (XIX-XX c.c.) Volume II - Dissertation - Defense in 1995.
*******

Completely dissertation-Latin-türkmenCompletely dissertasya-تورکمنچه-türkmençe
****************************

۱۳۹۵ تیر ۱۴, دوشنبه

بیوگرافی کوتاهی از "ولادیمیر فئودورویچ مینورسکی" شرقشناس مشهور روس (استاد دانشگاه کمبریج)

مینورسکی
ولادیمیر فئودورویچ
تورنتو - د. خانگلدی اونق: بیوگرافی کوتاهی از "ولادیمیر فئودورویچ مینورسکی" شرقشناس مشهور روس (استاد دانشگاه های سوربن پاریس و کمبریج لندن).

شرقشناس مشهور روس در دانشگاه کمبریج بریتانیا، "ولادیمیر فئودورویچ مینورسکی (Владимир Фёдорович Минорский)" در (۲۴ ژانویه / ۵ فوریه، سال ۱۸۷۷، در استان کورچیوا - شهر تیورسکوی در بالا دست رودخانه ولگا، شهری که در حال حاضر در زیر آب "سد ایوانکوا"1 فرو رفته است، در منطقه کاناکووسکی یکی از نواحی روسیّه؛ استان تاور2 در شمال غرب مسکو متولد شد. در ۲۵ ماه مه سال ۱۹۶۶، در کمبریج انگلستان وفات و خاکستر وی به مسکو ارسال و در "گنج ناوادیویچ" (Новодевичьем) به خاک سپرده شد.).3

او در سال 1896 وارد دانشگاه مسکو و در دانشکده حقوق به تحصیل پرداخت و در سال 1900 فارغ التّحصیل شد. پس از آن دوباره وارد انستیتوی زبان های شرقی لازارفسکی شد. در آن مؤسسه 3 سال مطالعات خود را صرف آماده شدن برای فعالیّتهای دیپلماتیک کرد. پس از فارغ التّحصیلی از آن، در سال ۱۹۰۳ /در منبعی دیگر 1902/، وارد وزارت امور خارجه روسیه شد و اولین مأموریّت خود را در همان سال از جانب روسیّه با مسئولیّت کار دیپلماتیک دریافت و به ایران سفر نمود که در آن ایّام او مطالعات خود را جهت جمع آوری مواد مطالعاتی در باره اهل حق نموده بود. حضور وی در ایران در سال های 1904-1908، برای اولین بار در تبریز سرکنسولگری و سپس سفارت تهران و در سال های 1908-1912 در سن پترزبورگ و تاشکند بوده است. همچنین در ترکیه با سمت های دبیر اولی و کارداری تا سال ۱۹۱۷ مشغول به کار بوده است. او دیپلمات و پژوهشگری دانشمند، خاورشناسی ممتاز در تاریخ، جغرافیا، ادبیّات و زبان که در تحقیقات کوردلوژی نیز مطالعات عمیقی داشت، شناخته شده بود. وی به عنوان یکی از اوّلین کوردشناسان زمان خود محسوب می شد.