ه‍.ش. ۱۳۹۳ خرداد ۱, پنجشنبه

ابوبکر طهرانی٬ مورَخ دربار ادوار قره و آق قویونلی لار

دایره المعارف بزرگ اسلامی: اَبوبَكْرِ طِهْرانى‌ [abu bakr-e tehrani]، ديوانى‌ و مورخ‌ دربار تركمانان‌ قره قويونلو و آق‌ قويونلو در سده ق‌/5م‌. آنچه‌ از شرح‌ احوالش‌ به‌ دست‌ مى‌آيد، برگرفته‌ از جاى‌ جاى‌ كتاب‌ ديار بكرية اوست‌. او در آغاز كتاب‌، خود را «ابوبكر الطهرانى‌ الاصفهانى‌» ناميده‌ است‌.
ابوبكر نخستين‌ بار هنگام‌ مرگ‌ شاهرخ‌ تيمورى‌ از خود سخن‌ مى‌گويد. وى‌ در آن‌ زمان‌ در اردوى‌ شاهرخ‌ در رى‌ به‌ سر مى‌ برده‌ است‌. شغل‌ اصلى‌ ابوبكر در دربارهاى‌ تركمانان‌ منشيگرى‌ بوده‌ است‌.
كتاب‌ ديار بكرية ابوبكر تنها تاريخى‌ است‌ كه‌ مستقلاً درباره تركمانان‌ قره قويونلو و آق‌ قويونلو نوشته‌ شده‌ و به‌ همين‌ سبب‌ از ديرباز شهرتى‌ تمام‌ داشته‌ است‌. اما بايد اضافه‌ نمود كه‌ كتاب‌ ديار بكريه‌ كاملاً بى‌ طرفانه‌ نوشته‌ نشده‌ است‌، زيرا مؤلف‌ رويدادهاى‌ مهمى‌ را كه‌ امكان‌ فراموش‌ شدن‌ آنها نبوده‌ است‌، گويا براى‌ آنكه‌ خدشه‌اى‌ به‌ شهرت‌ آق‌ قويونلو وارد نيايد، ذكر نكرده‌ است‌. يكى‌ ديگر از نقصهاى‌ اين‌ كتاب‌ نياوردن‌ تاريخ‌ رويدادهاست‌. در اين‌ كتاب‌ دربارة تشكيلات‌ نظامى‌، سياسى‌ و ادارى‌ دولتهاي‌ قره قويونلو و آق‌ قويونلو و نيز وضع‌ قومى‌ مردم‌ آناتولى‌ شرقى‌ و جنوبى‌ در سده ق‌ آگاهى‌ هاى‌ سودمند و مهمى‌ درج شده است‌.*
منبع: بنیاد مختومقلی فراغی٬ دایره المعارف بزرگ اسلامی